Sociaal-emotioneel leren helpt pesten tegen te gaan

Sociaal-emotioneel leren helpt pesten tegen te gaan

Het ministerie van OCW heeft in oktober 2014 een lijst met negen voorlopig goedgekeurde anti-pestprogramma’s gepubliceerd, terwijl er vier vooralsnog werden afgewezen. Maar liefst 48 anti-pestprogramma’s zijn volledig afgekeurd. Uit een rondgang van de NOS langs bedrijven die anti-pestprogramma’s aanbieden, blijkt dat scholen nog steeds werken met afgewezen programma’s. Volgens het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) is PAD een goede methode om pesten tegen te gaan, omdat dit programma ingaat op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Dit komt doordat kinderen leren om zich in andere leerlingen te verplaatsen.

Staatssecretaris Dekker en de sectorraden PO-Raad en VO-Raad hebben afspraken gemaakt over een aanpak van pesten. In de onderwijswetten wordt de verantwoordelijkheid van scholen op het vlak van sociale veiligheid expliciet vastgelegd. De raden ondersteunen via het actieplan ‘Sociale veiligheid op school’ scholen bij het creëren van sociaal veilige omgeving voor leerlingen. De verplichting om een methode te kiezen die bewezen effectief is vervalt, mits scholen kunnen aantonen dat hun aanpak werkt en kinderen er baat bij hebben. “Een kind dat zich niet veilig voelt, komt niet aan leren toe”, zegt staatssecretaris Dekker. “Scholen zorgen voor een aanspreekpunt binnen de school voor leerlingen en ouders bij pestsituaties.”

Kaf van het koren scheiden
“Ik wil dat pesten op alle scholen goed wordt aangepakt. Het is daarbij van groot belang dat ze dit doen op een manier die werkt. Ik zal daarom blijven investeren in wetenschappelijk onderzoek om zo in het woud van aangeboden anti-pestprogramma’s het kaf van het koren te scheiden”, vervolgt staatssecretaris Dekker. Om scholen te helpen in hun keuze voor een anti-pestprogramma stellen de sectorraden, het Nederlands Jeugdinstituut en het Centrum School en Veiligheid informatie beschikbaar over bewezen effectieve methodes. De staatssecretaris van onderwijs en kinderombudsman Marc Dullaert willen dat alle scholen het pesten vanaf het schooljaar 2015/2016 op een effectieve wijze aanpakken. Dullaert merkt dat scholen door het enorme aanbod van anti-pestprogramma’s steun nodig hebben.

Veel scholen vinden het namelijk lastig om een passend anti-pestprogramma te kiezen. Vaak is er maar weinig informatie beschikbaar over de effectiviteit van de methodes. Dat is ook de reden dat de Commissie Anti-pestprogramma’s 61 methodes tegen het licht heeft gehouden. De commissie concludeerde dat bij 48 methodes niet aannemelijk is dat ze pesten terugdringen. Negen programma’s zijn voorlopig goedgekeurd, terwijl vier programma’s aanpassingen moesten doen. De commissie gaat er vanuit dat deze dertien programma’s in staat moeten zijn om uit te komen op goedgekeurd, mits zij de aangegeven aanpassingen doorvoeren. Inmiddels zijn de eigenaren van deze dertien kansrijke programma’s uitgenodigd om deel te nemen aan de volgende fase van het valideringstraject voor onderzoek naar de effecten van anti-pestprogramma’s.

Klassenmanagementstrategie
Goed je klas managen is belangrijk, maar welke aanpak is effectief? Het antwoord op deze vraag wordt nu nog belangrijker, omdat scholen zelf moeten aantonen dat hun aanpak effect heeft. Om pesten tegen te gaan, is klassenmanagement belangrijk. Sociaal-emotioneel leren draagt bij aan de preventie van pesten, zo blijkt uit psychologisch onderzoek. Twee klasseninterventies die bijdragen aan een goede omgang tussen kinderen zijn Taakspel en Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD). Deze programma’s zijn door het ministerie van OCW voorlopig goedgekeurd, omdat deze programma’s pesten tegengaan.

Dat is ook de uitkomst van een onderzoek naar klassenmanagementinterventies in het primair onderwijs, dat is uitgevoerd door het Gronings Instituut voor Onderzoek van Onderwijs (GION). Aandacht besteden aan het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen heeft een preventieve werking op pesten. Er zijn meerdere programma’s die zich richten op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen, maar volgens het NRO en GION heeft PAD het beste effect op leerlingen. Het vakblad Didactief heeft uitgezocht dat leerlingen minder pesten in klassen waar een klassenmanagementstrategie is uitgeprobeerd. Dat komt doordat leerlingen zich dan veel beter in elkaar kunnen verplaatsen.

Combinatie PAD en Taakspel
Daarnaast gingen ook de leerprestaties van de leerlingen omhoog. PAD gaat uit van zowel het verbeteren van leerlinggedrag (zoals zelfregulatie) als de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen (bijvoorbeeld hoe leerlingen kunnen omgaan met emoties zoals boosheid). Voor beide aandachtspunten ziet Didactief positieve effecten voor leerlingen. PAD versterkt niet alleen sociale en emotionele competenties, maar verlaagt ook het risico op angst en depressieve klachten bij kinderen. Momenteel wordt onderzoek uitgevoerd naar PAD in combinatie met Taakspel. Deze programma’s vullen elkaar goed aan. Taakspel richt zich op klassenmanagement, het stellen van regels en het creëren van een gestructureerde en veilige omgeving. Nederlands onderzoek laat zien dat kinderen die participeren in Taakspel significant minder gedragsproblemen hebben en minder vaak slachtoffer zijn van agressie.

Door Twan Epe

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>